Bài Viết Xã hội

Thiên Tai Và Xe Buýt

Đỗ Kh.


Tôi đã ở Mỹ hơn 25 năm, lúc có lúc không, nhưng rất ít có dịp để cảm thấy mình là một công dân Hoa Kỳ. Ngược lại, tuy chưa bao giờ đặt chân đến, nhưng thường tôi vẫn thấy tôi là người Congo hay là người Gaza. Bão Katrina, hay đúng hơn là phản ứng của chính quyền tại New Orleans (chẳng hiểu sao ông Bush lại gọi là "cái phần đó của thế giới") mới nhắc lại cho tôi, tôi cũng là người Mỹ.

Những người già, trẻ em, bệnh tật và yếu đuối, tụ tập trên một cái cầu đường cao tốc để đợi một lon nước uống, không có một xe cứu thương, cứu hỏa, cảnh sát, quân đội nào đi qua và buồn ngừng lại trong năm ngày liên tiếp, những người này, là đồng bào của tôi. Chỉ có cái tuy già, tuy trẻ em, tuy bệnh tật và yếu đuối, họ vẫn hơi bị đen, như đạo diễn Michael Moore nói "Đây là chuyện không thể nào xảy ra ở Kennebunkport" [1]. Thiên tai không chọn màu da, nhưng việc cấp cứu thì có [2]. Tôi có ưa ông Moore hay là không, thì chuyện này cũng không thể nào xảy ra ở Martha's Vineyard [3] . Ngay tại New Orleans, khu biệt thự của giới triệu phú đã được một nhà hảo tâm gởi ngay bảo vệ của một công ty tư Israel, công ty an ninh IMI, đến nơi bằng trực thăng riêng để canh phòng cướp bóc. Một anh bảo vệ, súng ống lủng lẳng (“bảo vệ” ở đây là mỹ từ để chỉ lính đánh thuê), nhìn nước chỉ ngấp nghé ở bậc thềm thứ nhất, nhận xét là "Trời đánh còn tránh người có của". Trong khu French Quarter, suốt tuần lễ thành phố bị bỏ rơi, một khách sạn sang vẫn có đầu bếp và phục vụ cho nhân viên và hai người khách Đức tình nguyện ở lại. Các khách ít máu phiêu lưu hơn, ông quản lý đã giàn xếp cho di tản yên ổn, trong bữa ăn đưa tiễn còn ý nhị chỉ thị cho ban nhạc sống chơi nhạc của phim (đắm tàu) Titanic! Nói chung, nếu có tiền, thì ở New Orleans, đến Katrina cũng phải nể.

Người da đen ở thành phố này hay nói chung ở Mỹ, nước da đã không được đẹp, lại có thêm cái tội, là bần hàn. Thu nhập tính theo sức mua tương đương (Purchasing Power Parity) ở Mỹ là 35.000 USD. Người Mỹ gốc Phi châu cả nước là 24.000 USD, tại vài quận của New Orleans con số này là 8.000 USD, đã gần được hơn với Việt Nam ta thêm một tí. Nếu không nói đến thổ dân da đỏ, thì đối với tất cả các cộng đồng khác ở Hoa Kỳ, người gốc Phi châu có hai điểm khác biệt không thể chối cãi. Điểm thứ nhất mà ai cũng thấy ngay, là họ không trắng được bằng bất cứ ai, là điều để các sắc dân nhôm nhôm, vàng nâu gì đó, còn có thể tự hào mà ví với. Điểm thứ nhì, là khác với người Hàn quốc sang đây mở tiệm rượu, người Ả rập mở cây xăng và người Mexico làm vườn, người Việt làm móng tay, v.v…, người Mỹ gốc Phi châu không hề sang đất nước trù phú và lắm cơ hội này một cách tự ý và tự nguyện. Họ không sang Mỹ tìm tự do tôn giáo như người Hà Lan, tìm khoai tây như người Ái Nhĩ Lan, tìm vàng như dân giang hồ tứ chiếng trên thế giới. Họ không sang đây tị nạn kinh tế hay là chính trị, họ không theo diện visa A3 của chuyên gia vi tính, diện HO, fiancé, đoàn tụ gia đình, họ sang Mỹ theo diện hàng nhập cảng là nô lệ.

Nếu giành giật nhau về số phận khốn nạn, dù trên thế giới này có lắm, tôi nghĩ là chúng ta cũng nên kiềng mặt các dân tộc châu Phi (cũng như với nam giới của họ, không nên đua đòi về một mặt không tiện nói). Tự đặt mình thử vào vị trí này, bạn đang cày sâu cuốc bẫm ở làng, bắn hươu bắn nai trong rừng hay là chăn bò ở bản, chung quanh bạn có những cô mặc váy rơm và hở vú đang nhảy múa gì đó. Bỗng nhiên, có người lạ mang quân đến, chưa kịp đếm đến 3 đã đốt sạch nhà cửa và giết hết kẻ yếu, trẻ con, người già. Ai mạnh khoẻ nhưng mà chậm chân chạy không kịp, ai nhan sắc còn sài được, họ cho một cái gông vào cổ dắt mang đi. Dọc đường chết hết một nửa, đến bờ biển họ bán sỉ một chục mười ba hay mười lăm để lên tàu. Hàng tươi giá hạ nhưng trên biển chết hết một đám nữa, một chục còn tám hay là sáu, đến Mỹ châu chia nhau cho các chủ đồn điền. Tới đây, phải công nhận là người da đen cũng có ích chứ không phải chỉ toàn là ăn hại. Nếu chỉ ăn hại chắc chẳng ai dại gì mà bỏ tiền ra mua họ làm gì! Tôi mở dấu ngoặc, nếu vào thế kỷ thứ 18, 19, New Orleans có bão và trật tự xã hội bị gián đoạn, chắc phải có nhiều người da trắng nghèo nhân dịp này mà đua nhau đi hôi… nô lệ da đen, tao lấy con này mông to nhường mày thằng kia vai rộng, hẳn phải thích còn hơn là hôi được giày Nike hay màn hình TV loại mỏng. Nô lệ là một phương tiện sản xuất, đồng thời cũng là một phương tiện (có thể) giải trí. Ngựa, lừa cũng là một phương tiện sản xuất và một phương tiện giải trí, nhưng tôi nghĩ là cỡi lừa cỡi ngựa để chơi không vui bằng cỡi người châu Phi (tôi nghĩ thế thôi chứ tôi không biết). Đừng chê tôi đen / ớ ơ ờ / Tối mà tắt đèn / Thì trắng cũng như đen. Tuyệt đại đa số người châu Phi ở Mỹ đều mang dòng máu trắng của chủ, truyền cho trong một xó chuồng hay xó bếp.

Trong vài trăm năm như vậy, chẳng phải tình cờ mà châu Phi giờ có một dân số ít ỏi. Trong khoảng thời gian 1880-1920 thôi, tại Congo thuộc Bỉ (hay chính xác hơn, là Congo thuộc Hoàng đế Leopold Đệ nhị) dân số bị thiệt hại 10 triệu người. Số trực tiếp bị giết hại, chết đói v.v… lên chừng 5 hay 6 triệu (Một triệu người Congo không đáng kể, thôi tôi tính rẻ cho là 5 triệu đi), chỉ trong vòng 40 năm, nhờ chính sách khai sáng và khai… thác (mủ cao su) [4] . Chính sách buôn người sang Mỹ châu, Carib chết bao nhiêu triệu hay là tại mọi Phi châu man rợ và chậm mở mang thì họ phải chịu? Trong những dịp tiếp xúc với họ, thật tình thì tôi thấy giống người này cũng chỉ kém thông minh hơn người Việt chỉ có đôi phần, nghĩa là tuy dưới hẳn chúng ta, họ vẫn đâu đó gần bằng người da trắng, người Trung Hoa và người Kampuchea, không đến nỗi là súc vật. Tại sao họ lại kém mở mang đến thế? Tại sao họ không phát minh ra gươm giáo thép, thuốc súng hay là… bom hạt nhân, mà chỉ có Blues, Jazz và Rock’n Roll? Giả dụ ngũ cốc có điều kiện để mà trồng trọt được ở châu Phi thì canh nông đã xuất hiện đầu tiên trên thế giới ở miền Nam Sahara chứ không phải ở khu vực Lưỡng Hà. Gỉa dụ heo nước (hippopotamus) chăn nuôi được như là bò sữa thì phó mát Tanzania đã hơn cả Thụy Sĩ. Gỉa dụ tê giác có thể thuần như là ngựa cỡi, một ông nào Đại đế người đen (Scipio “the Europeen”?) đã đánh cho kỵ binh La Mã tan hoang và xâm chiếm Âu Châu [5] . Điều kiện canh tác, chăn nuôi là bước đầu nhất thiết của văn minh và phát triển, có Thần Nông rồi mới có Tần Thỉ và Tứ thư Ngũ kinh, rồi Đỗ Phủ với lại Cô gái Đồ Long. Tôi để độc giả tưởng tượng một Columbus người Sénégal chẳng hạn, đóng thuyền sang châu Mỹ, sau đó ngợp những cánh đồng canh tác bởi nô lệ da trắng người Anh quốc vừa hái bông (gòn) vừa ca hát thật rộn ràng. Nếu lịch sử nhân loại theo chiều hướng ấy, hẳn ngày nay ông Bush đã là… Bộ trưởng Ngoại giao da trắng của Hoa Kỳ!

Tờ trình mới đây của Liên Hiệp Quốc (một tổ chức đã đành là lươn lẹo, thiên vị và bóp méo) cho biết số trẻ em qua đời trước khi lên 2 tuổi, nếu là người da đen ở Mỹ, thì cũng cao ngang bằng người… Ấn Độ ở bang Kerala. Mới ra đời là đã vậy, lớn lên thì ma tuý, trộm cắp, thất nghiệp, ăn bám vào xã hội (riêng tại New Orleans, số da đen lãnh tiền trợ cấp thấp hơn số đúng ra được hưởng vì đến việc làm đơn xin, bọn này cũng còn lười! [6] ) Trong khi người da đen tù tội nhiều hơn người da trắng gấp bội thì cũng rất nhiều phụ nữ da đen là bà mẹ độc thân. Riêng mục này thì tôi lại thấy họ khá, đàn ông da đen như vậy là nhiều tính nghệ sĩ, ở Việt Nam chỉ có nhà văn nhà thơ mới được thế, nghĩa là bỏ con cho vợ nuôi và đi theo tiếng gọi của… sáng tạo! Dĩ nhiên là nhà văn ta vẫn hơn họ một bực, đi đâu làm gì cho rắc rối, ở lại nhà để vợ vừa nuôi con vừa nuôi mình cho tiện lợi. Và nếu người da đen Mỹ chỉ đợi trật tự xã hội lung lay để làm loạn thì mặt này, họ cũng kém hẳn chúng ta.

Thị trưởng Đà Nẵng không phải là thị trưởng New Orleans, vào tháng 3-75 khi loạn, ông bị cướp hết vàng trên tàu vào Nam và phải quỳ lạy xin tha mạng sống. Tướng Tư lệnh Sư đoàn 2 Bộ Binh bị chính quân của ông (hay chí ít cũng là quân bạn) bắn chết ở ngoài cảng. Thiết giáp của quân đội miền Nam bắn đại liên theo phi cơ cũng của miền Nam đang di tản, nhằm nhò gì hai, ba phát súng của ai đó nã vào trực thăng cảnh sát ở New Orleans. Cướp bóc và hãm hiếp người tị nạn thì Superdome không sánh được với Nha Trang. Một người tôi quen chạy vào đến Sài Gòn còn run rẩy, ông kể lại mà khóc mùi, văng cả nước mũi vào tôi. Sau khi dùng súng uy hiếp một ghe đánh cá, ông ra được đến tàu kéo xà lan ở ngoài khơi. Ông may mắn được lên tàu, được phân cho việc ném nước uống xuống dưới xà lan cho một hai ngàn người đang chen chúc dưới nắng. Việc này ông không chu toàn được, mỗi lần ông ném nước tiếp tế, trên xà lan giết nhau để tranh giành. Súng nổ vung vãi khiến người không can dự cũng bị trúng đạn (xà lan là một mặt phẳng, không có chỗ để ẩn nấp). Ông chùn tay không dám ném nước nữa, mỗi lần tiếp tế như vậy là chết năm mười mạng. Phụ nữ bị hãm hiếp trước mặt con, mặt chồng, mặt cha, ai phản đối bị bắn vất tòm xuống biển. Có người giành nhau hiếp đáp và có người tự vệ, vậy là loàng đoàng chết thêm vài mạng ngồi quanh. Máu Phi châu từ đâu lạc đến nên Sài Gòn cuối tháng 4-75 mới đâm ra hôi của từ Tòa Đại sứ Mỹ đến Tân Cảng, chứ thói này hoàn toàn trái với đạo lý của người Việt Nam. Người Mỹ gốc Phi châu còn khác chúng ta ở một điểm tôi thấy rất là lạ. Sau khi FEMA (cơ quan cấp cứu Liên bang) vươn vai, ngáp dài và dụi mắt khỏang mười ngày sau cơn bão, các vị này thuê của hãng du lịch 3 du thuyền lớn để chứa 6.000 người tị nạn. Tưởng là họ chen nhau để lên, đây là du thuyền đầy đủ tiện nghi để du hí, nhưng mãi không có ai tình nguyện, không phải vì họ chê buffet ăn tối ăn trưa. Một bà mẹ giải thích cho nhà báo "Tôi phải lo đi tìm việc để nuôi con, chứ lên du thuyền làm sao mà có việc." [7]

Sau khi bị phê bình, chính quyền Mỹ đã từ từ mà tự kiểm, cho biết sẽ có ngay 62 tỉ để tái thiết, rồi sẽ có cả đến 200, ngang ngửa với lại quỹ chiến tranh Iraq. Đây là tin mừng, với người da đen bị nạn thì tôi không biết (200 tỉ tiêu cho Iraq, hình như người dân Iraq cũng không mừng thì phải, bọn vô ơn này không biết cảm tạ thịnh tình những tên lửa 600.000 USD một chiếc biếu không). Nhưng ít ra cũng là mừng với một cựu Tổng Giám Đốc FEMA. Giờ ông làm Tư vấn đầu tư cho công ty "New Borders" (Biên giới mới!) chuyên bắc cầu giới thiệu cho các công ty muốn tham gia “tái kiến thiết” Iraq. Bão đùng một cái, Joseph Allbaugh [8] trở ngay về Mỹ, và từ khi có quỹ, ông đã giúp được các thân chủ nhà thầu của ông bao nhiêu là hợp đồng thêm [9]! Công ty KBR (chi nhánh của Halliburton, nơi Phó Tổng thống Cheney có thời nương náu làm Tổng Giám đốc) thì không cần ai môi giới và cũng chẳng cần đấu thầu làm chi cho rắc rối, được ngay hợp đồng 500 triệu sơ khởi của Công binh. Vài ba trăm nhân viên an ninh của công ty Blackwater (nổi tiếng từ khi 4 tay súng thuê của công ty này phơi thây trên cầu vào thị trấn Fallujah) cũng đến New Orleans có việc làm bảo vệ [10]. Vệ binh Quốc gia và Sư đoàn 82 Không vận ưu tú thì ngăn ba thằng hôi của chưa đủ [11] . Sư 82 này thì chẳng đựơc việc gì, rêu rao là 24 tiếng đồng hồ có thể có mặt bất cứ nơi nào trên thế giới mà chỉ có đến Louisiana thôi mà cũng đã mất 8 ngày rồi, làm sao mà tin cậy nổi?

Tôi có đọc đâu đó những chuyện người tị nạn da đen ở Astrodome (Houston, Texas) được nằm nệm (đặt ở dưới đất giữa sân banh), đòi uống nước ngọt chứ không chịu uống nước lã. Houston là thành phố của ông Ken Lay ("Kenny boy" thân mật của Tổng thống Bush), cựu chủ tịch công ty năng lượng Enron. Ông Kenny này tôi không biết là uống nước gì nhưng ông vãi mất 50 tỉ của người đầu tư, riêng phần bản thân tôi, người tiêu dùng điện tại bang Cali, bị ông lừa mất 1.500 USD mà cựu Thống đốc Gray Davis đòi lại không được. Tiếc là ông Kenny không phải da đen, tuy ông cũng giờ đang thất nghiệp và riêng bang Cali đã từng phải "trợ cấp xã hội" cho công ty của ông vài tỉ. Những ông này, như cựu Tổng Giám đốc Adelphia, cựu Tổng Giám đốc Tyco, v.v… chẳng ông nào da đen cả cho nên “trợ cấp” của họ là hàng trăm triệu, chẳng ai dám gọi là “trợ cắp”. Ông Koslowski của Tyco ăn lương như thế chưa đủ, còn ăn thêm 600 triệu nên vừa được theo ăn cắp vặt da đen mà vào tù. Sáu trăm triệu USD với chúng ta là một con số lập thể thôi, nếu trải dài ra xuống đất bằng giấy 100 USD là 1.000 km, bằng từ Sài Gòn ra đến Quảng Trị, thì mới có được khái niệm. Tôi nghĩ là phải phạt ông này bằng cách vừa đi vừa nhặt cho đến hết, nghĩa là cho đến quỵ gối và còng lưng. Vậy mà những gia đình bị nạn, FEMA phát cho một cái thẻ rút tiền 2.000 USD mà phát cũng lủng củng không xong. Xem gương Israel kìa, mỗi gia đình cướp đất ở Gaza, giờ phải hoàn lại cho cố chủ, được phát từ 200.000 đến 450.000 USD bằng tiền trợ cấp của Hoa Kỳ. Con ngoan thì như vậy, ai bảo da đen chúng mày con hư.

Về thể xác, người Phi châu ở Mỹ là những người có một sức chịu đựng phi thường. Tuy không có gì khoa học, nhưng tôi nghĩ một cách lô-gíc là họ đã phải trải qua bao nhiêu sàng lọc. Yếu thì bị giết ngay, có ai bắt nô lệ mà chọn người bị suyễn, đi buôn thế thì chỉ có nước mà lỗ vốn! Sống sót trên đường tải hàng, trên biển, trong đồn điền, thì chỉ có những người mạnh nhất. Về mặt tinh thần họ cũng vậy, cười toét miệng chứ không biết cả đến nghiến răng. Nên nhắc lại là đến thập niên 50 và 60 này họ mới dám vòi được một chút quyền lợi, như quyền vào cùng học một trường với con em da trắng [12] , quyền vào cửa hàng Woolworth uống càfé [13] , đấy, mới đây thôi, quyền lên xe buýt muốn ngồi đâu thì ngồi [14] . Tôi xin kể lại một kinh nghiệm bản thân. Năm 1980, không như trong bài hát "Seems it never rains in Southern California", Los Angeles trong một tuần mưa tầm tã. Một bận đón xe buýt dưới mưa, trong khi mọi người theo đúng nguyên tắc chen nhau lên bằng lối trước (lối vào cạnh tài xế) thì tôi và người em nhanh trí (anh em tôi là Việt Nam nên đều nhanh trí cả), chạy tọt lên bằng lối sau (lối xuống của xe). Đứng ráo hoảnh trên xe một phút thì mới thấy một anh đen lúc nãy cùng đợi ở dưới bến vào đến. Anh này vì cùng với đám bị tắc chen lấn ở lối lên nên người ướt như chuột (đen, chứ không phải bạch) lột. Người em tôi chỉ về phía sau xe mách bảo "Sao không lên bằng cửa sau?" Anh đen này nghe chữ được chữ không, chỉ nhìn thấy cái tay ra dấu nên hiểu lầm. Anh ta cười bẽn lẽn mà lắc đầu "Chuyện đó thời trước kia cơ, chứ giờ chúng tôi được quyền ngồi ở phía trước trên xe buýt rồi." Tôi không thấy phản ứng đó là lớn lối. Chỉ mới mươi lăm năm trước đó [15] , người da đen đáp xe chuyên chở công cộng phải ngồi ở đằng sau. Ngay đến bây giờ, 2005, cứ việc nhìn một xe buýt trắng đen lẫn lộn, người da đen theo thói quen vẫn phía đằng sau mà yên phận.

Đáng đời họ, khi thiên tai bão lụt, phần của họ vẫn là hàng ghế chót.

© 2005 talawas

[1]Thành phố nghỉ mát của giới thượng lưu và tam đại gia đình Tổng Thống Hoa Kỳ, bờ biển bang Maine.
[2]Tại nơi tôi ngụ, lần tôi được nghiệm về hệ thống cấp cứu địa phương của Mỹ là khi con tôi giữa đêm bị đau bụng. Nó thức dậy và than khóc, không nôn mửa mà chỉ ọe ra một ít nước… bọt. Vợ tôi gọi 911 và năm phút sau, trong nhà tôi có đến 7, 8 người lạ nhốn nháo, kẻ bắt mạch, người đo nhiệt. Ngòai sân đỗ một xe cấp cứu của lính lửa, một xe chữa lửa vòi rồng, một xe cảnh sát và một xe cứu thương tư nhân. Sau khi đoan chắc là thằng bé không bị ngộ độc, không đau ruột dư, lính lửa khuyên là (liếc về phía các chuyên viên cấp cứu tư nhân), muốn thì lấy xe nhà chở đến bệnh viện để khám nghiệm. Rốt cuộc, vợ tôi quyết định dùng xe cấp cứu tư nhưng gia đình tôi không thuộc 50 triệu người Mỹ không có bảo hiểm sức khỏe.
[3]Đảo nghỉ mát thanh lịch không kém, bang Massachussetts.
[4]Adam Hochschild, King Leopold’s Ghost. Tiểu thuyết Heart of Darkness của Conrad với nhân vật Kurz bày sọ người chung quanh vườn kiểng dựa theo một nhà thuộc địa có thật ở Congo vào thời đó. Bộ phim Apocalypse Now của Coppola đã chuyển tiểu thuyết này sang thời kỳ chiến tranh Việt Nam. Hậu quả của chính sách thuộc địa tại Phi Châu vẫn còn chưa hết, nội chiến Congo từ 1998 đến nay, trong vòng 6 năm đã thiệt hại 3 triệu mạng người nữa, tổn thất bằng 30 năm chiến tranh Việt Nam. Riêng tôi còn nhớ, có bận 100.000 người tị nạn của cuộc chiến này bỏ chạy và các tổ chức quốc tế tìm họ không ra, họ biến đi đâu mất trên đường từ thành phố đến rừng già! Nhằm nhò gì ba cái lẻ tẻ, ngay vào lúc đó thì công nương Diana bị đụng xe từ trần ở Paris, cho nên báo chí thế giới đều xoay qua đề tài này cả, tôi không rõ được số phận mười vạn này ra sao.
[5]Jared Diamond, Guns, Germs and Steel: The Fates of Human Society.
[6]Không những ăn trợ cấp đã là bên lề của xã hội, có người còn sống ở bên lề của trợ cấp!
[7]Trong khi người Việt Nam, thấy thuyền, là cột đèn cũng muốn trèo lên. Ba du thuyền của Carnival Lines được FEMA thuê dài hạn với giá 256 triệu USD, cho tới hiện nay (tháng 10), vẫn còn vơi một nửa vì thiếu “khách”. Tuy đậu tại bến không đi đâu nhưng một đầu người ngụ một tuần tốn của chính quyền 2.550 USD. Theo Time Magazine, bình thường đi chơi một tuần vùng Carib, Carnival tính với khách du lịch chỉ có 599 USD một đầu người.
[8]Cựu giám đốc ủy ban vận động của Thống đốc Bush tại bang Texas, ông này là người tìm ra nhà nuôi ngựa không xong Michael Brown để thay thế ông tại FEMA. Ông Brown nuôi ngựa không giỏi và cấp cứu như thế nào giờ ai cũng biết, nhưng từng là bạn học ngụ chung phòng với Allbaugh thời còn sinh viên.
[9]Các vị đầu tư nhà đất cũng nhân dịp này mà hồ hởi, hy vọng là khi tái thiết những khu nhà ổ chuột sẽ bị san bằng và thay thế bởi cao ốc bàn giấy, trung tâm thương mại hay hộ tập thể thanh lịch, tức là giá đất sẽ lên gấp mấy lần và người da đen bị đẩy đi chỗ khác với danh nghĩa là Katrina trục xuất. Một chuyên gia địa ốc ở thành phố kể là ông nhận được từ một khách bang xa 10 triệu USD với lệnh dùng hết vào việc mua nhà bất cứ ở khu vực nào, bất cứ tình trạng nào cũng được. Đây là thí dụ cò con kiếm lời, những công ty đầu tư hẳn hoi đều đã có kế hoạch quy mô hơn hẳn.
[10]Blackwater thầu cả huấn luyện cho Quân đội, mới thâu dụng được một nhân viên là Tổng Thanh tra Chính phủ phải từ nhiệm Joseph Schmitz (vì lôi thôi tiền bạc). Việc của Tổng Thanh tra là xem xét các hợp đồng của chính phủ với các hãng thầu như Blackwater, cho nên ông Schmitz không phải là người không thạo việc. Chuyện chính phủ trả tiền cho các hãng thầu an ninh tư đến New Orleans giữ trật tự cũng chẳng có gì mới. Tại Iraq hiện có đến 15.000 người nước ngoài làm lính đánh thuê cho Mỹ, lương lại cao hơn binh sĩ trong quân đội những năm, mười lần.
[11]Nhà chức trách khi vào New Orleans để trị an (chữ trị an tôi nghĩ thích hợp và chính xác hơn là chữ cứu trợ), đã ra lệnh giới nghiêm và tịch thu vũ khí của người dân. Dĩ nhiên là quân đội không tước trung liên áo giáp của nhân viên an ninh tư nhân như IMI đã nói đến. Người giàu thì cũng khóc nhưng không mang súng để tự vệ, họ có người mang giùm.
[12]Bang Arkansas, năm 1957.
[13]Bang Mississipi, năm 1963.
[14]Bang Alabama, năm 1955.
[15]Civil Rights Act, luật đen trắng đề huề, mới có vào năm 1964 và tất nhiên áp dụng không được suôn sẻ, khiến một nhà khoa học tuyên bố “Ta có thể gửi người lên mặt trăng được nhưng không đặt nổi một người da đen ngồi phía trước trên xe buýt”.


Số Lần Chấm:  
11

(để chấm điễm, xin bấm vào số sao)

Số lần đọc: 4,377
Nguồn:
Đăng bởi: TVMT (10/20/2005)
Người gửi: RuoiXanh
Người sửa: TVMT;