{"id":5875,"date":"2023-09-26T06:49:26","date_gmt":"2023-09-26T13:49:26","guid":{"rendered":"https:\/\/dactrung.com\/blog\/?p=5875"},"modified":"2023-09-26T06:49:26","modified_gmt":"2023-09-26T13:49:26","slug":"nhung-ky-niem-voi-luat-su-nguyen-manh-tuong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dactrung.com\/blog\/bien-khao\/nhung-ky-niem-voi-luat-su-nguyen-manh-tuong\/nhuhoa\/","title":{"rendered":"NH\u1eeeNG K\u1ef6 NI\u1ec6M V\u1edaI LU\u1eacT S\u01af NGUY\u1ec4N M\u1ea0NH T\u01af\u1edcNG"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/ThayTro-300x233.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"233\" class=\"alignleft size-medium wp-image-5876\" srcset=\"https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/ThayTro-300x233.jpg 300w, https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/ThayTro-585x454.jpg 585w, https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/ThayTro.jpg 696w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><br \/>\nGi\u1edbi Thi\u1ec7u:<\/p>\n<p> \u00d4ng Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng (1909 \u2013 1997) l\u00e0 lu\u1eadt s\u01b0 n\u1ed5i ti\u1ebfng, nh\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c, nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam. N\u0103m 23 tu\u1ed5i (1932) \u00f4ng \u0111\u1ed7 li\u00ean ti\u1ebfp hai b\u1eb1ng Ti\u1ebfn s\u0129 t\u1ea1i Ph\u00e1p. N\u0103m 1954, \u00f4ng v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Lu\u1eadt, Ph\u00f3 Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc S\u01b0 Ph\u1ea1m, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea7u l\u00e0m Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Lu\u1eadt s\u01b0 H\u00e0 N\u1ed9i. Sau v\u1ee5 Nh\u00e2n v\u0103n Giai ph\u1ea9m, \u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i.<br \/>\n&#8211; Ho\u1ea1 s\u0129 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng V\u0169 (1964), t\u1ed1t nghi\u1ec7p \u0110\u1ea1i h\u1ecdc M\u1ef9 thu\u1eadt Vi\u1ec7t Nam (1982\u20131987), \u00c9cole des Beaux-Arts, Paris (1989\u20131992). Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng V\u0169 l\u00e0 con trai \u00fat c\u1ee7a c\u1ed1 nh\u00e0 v\u0103n Tr\u1ea7n D\u1ea7n (1926-1997), \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u1ecda s\u1ef9 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i t\u00e0i n\u0103ng \u1edf Ch\u00e2u \u00c2u, \u0111\u01b0\u1ee3c trao gi\u1ea3i Pollock-Krasner 2011-2012, New York (M\u1ef9). Hi\u1ec7n \u0111ang sinh s\u1ed1ng, l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i Paris.<br \/>\n&#8230;<br \/>\nH\u00e0 N\u1ed9i nh\u1eefng n\u0103m 1980 thu\u1ed9c v\u1ec1 m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ed1 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1eefa. H\u00e0 N\u1ed9i thu\u1edf \u1ea5y v\u1eafng ng\u01b0\u1eddi qua l\u1ea1i, xe \u0111\u1ea1p th\u01b0a th\u1edbt, xe m\u00e1y ch\u1ec9 \u0111\u1ebfm tr\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u00f3n tay. C\u1ea3nh ngh\u1ebdn \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f2n hi\u1ebfm h\u01a1n phim M\u1ef9 ngo\u00e0i r\u1ea1p. M\u1ecdi ng\u00e3 t\u01b0 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb \u0111\u00e8n xanh \u0111\u00e8n \u0111\u1ecf, \u0111\u00e8n v\u00e0ng. H\u00e0 N\u1ed9i \u1ea5y trong t\u00f4i l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ed1 nhi\u1ec1u u\u1ea9n kh\u00fac, v\u1edbi nh\u1eefng t\u00ean ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n \u1edf l\u1ea1i trong k\u00fd \u1ee9c v\u00e0 giai tho\u1ea1i. M\u1ed7i khi tr\u1edf v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi m\u1ed9t H\u00e0 N\u1ed9i \u1ed3n \u00e0o kh\u00f3i b\u1ee5i t\u00f4i kh\u00f4ng kh\u1ecfi ch\u1ea1nh l\u00f2ng m\u00e0 ngh\u0129 v\u1ec1 m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ed1 xa v\u1eddi, v\u1edbi nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111i qua v\u00e0 \u0111i theo cu\u1ed9c \u0111\u1eddi t\u00f4i. H\u1ecd, v\u1edbi H\u00e0 N\u1ed9i, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00e0o ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t? \u0110\u1ec3 l\u00e0m n\u00ean nh\u1eefng b\u1ea3n h\u00f2a t\u1ea5u kh\u00f4ng d\u1ee9t c\u1ee7a huy\u1ec1n tho\u1ea1i.<!--more--><\/p>\n<p>L\u1edaP TI\u1ebeNG PH\u00c1P<br \/>\nM\u1ed9t ng\u00e0y n\u0103m 1982, khi t\u00f4i chu\u1ea9n b\u1ecb v\u00e0o h\u1ecdc \u0111\u1ea1i h\u1ecdc M\u1ef9 Thu\u1eadt, b\u1ed1 t\u00f4i b\u1ea3o: \u201cL\u00e0m h\u1ecda s\u0129, m\u00e0y ph\u1ea3i h\u1ecdc ti\u1ebfng Ph\u00e1p\u201d. T\u00f4i kh\u00f4ng m\u1eebng r\u1ee1, c\u0169ng kh\u00f4ng b\u0103n kho\u0103n g\u00ec nhi\u1ec1u v\u1edbi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh n\u00e0y. Ti\u1ebfng Ph\u00e1p v\u00e0 n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 hai kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u00f4 c\u00f9ng xa r\u1eddi. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3, nh\u01b0 hi\u1ec7n th\u1ef1c v\u00e0 h\u01b0 c\u1ea5u. Nh\u01b0 vi\u1ec5n c\u1ea3nh v\u00e0 vi\u1ec5n t\u01b0\u1edfng. Nhi\u1ec1u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, anh trai t\u00f4i, v\u00e0 h\u1ea7u nh\u01b0 t\u1ea5t c\u1ea3 con c\u00e1i c\u1ee7a nh\u1eefng b\u1ea1n b\u00e8 ngh\u1ec7 s\u0129 c\u1ee7a b\u1ed1 t\u00f4i, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 theo h\u1ecdc ti\u1ebfng Ph\u00e1p, \u0111\u1ec1u \u1edf nh\u00e0 lu\u1eadt s\u01b0 v\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng. Ti\u1ebfng Ph\u00e1p v\u1edbi h\u1ecd c\u00f3 l\u1ebd ch\u00ednh l\u00e0 ph\u1ea7n ti\u1ebfp n\u1ed1i cho gi\u1ea5c m\u01a1 dang d\u1edf c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc cha m\u1eb9. Gi\u1ea5c m\u01a1 \u1ea5y, \u0111\u1ee9t \u0111o\u1ea1n ngay t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng ph\u1ed5 th\u00f4ng, b\u1edfi v\u00ec \u1edf tr\u01b0\u1eddng ph\u1ed5 th\u00f4ng ti\u1ebfng Nga \u0111\u00e3 \u1ed3 \u1ea1t chi\u1ebfm ch\u1ed7 c\u1ee7a m\u1ecdi ngo\u1ea1i ng\u1eef kh\u00e1c v\u00e0 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u00f4n h\u1ecdc b\u1eaft bu\u1ed9c cho b\u1ea5t c\u1ee9 ai. Anh trai t\u00f4i ti\u1ebfng Nga ch\u01b0a th\u1ea1o bao gi\u1edd, sau v\u00e0i n\u0103m ti\u1ebfng Ph\u00e1p \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 s\u1ee9c d\u1ecbch l\u1ea1i c\u00e1c b\u00e0i h\u00e1t Ph\u00e1p, khi\u1ebfn t\u00f4i kh\u00e2m ph\u1ee5c kh\u00f4ng \u00edt.<br \/>\nV\u1eady l\u00e0 v\u00e0o m\u1ed9t bu\u1ed5i s\u00e1ng khi t\u00f4i 18 tu\u1ed5i, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n c\u1ee7a b\u1ed1 t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a t\u00f4i \u0111\u1ebfn g\u1eb7p gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng. \u00d4ng ti\u1ebfp ch\u00fang t\u00f4i trong ph\u00f2ng kh\u00e1ch \u1edf t\u1ea7ng tr\u1ec7t, c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i \u00f4ng d\u1ea1y h\u1ecdc. Ph\u00f2ng kh\u00e1ch r\u1ea5t \u00edt \u00e1nh s\u00e1ng tr\u1eddi v\u00e0 h\u1ea7u nh\u01b0 l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng ph\u1ea3i th\u1eafp \u0111\u00e8n \u0111i\u1ec7n, khi kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec7n th\u00ec th\u1eafp \u0111\u00e8n d\u1ea7u. \u00d4ng h\u1ecfi t\u00f4i: \u201cB\u1ed1 ch\u00e1u s\u1ee9c kh\u1ecfe th\u1ebf n\u00e0o?\u201d. T\u00f4i hi\u1ec3u r\u1eb1ng b\u1ed1 t\u00f4i v\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng g\u1eb7p nhau t\u1eeb l\u00e2u: b\u1ed1 t\u00f4i mang b\u1ec7nh nhi\u1ec1u n\u0103m r\u1ed3i, \u0111i l\u1ea1i r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n. \u00d4ng c\u0169ng n\u00f3i: \u201cCh\u00e1u h\u1ecdc ti\u1ebfng Ph\u00e1p, b\u00e1c kh\u00f4ng l\u1ea5y ti\u1ec1n h\u1ecdc c\u1ee7a ch\u00e1u\u201d, nh\u01b0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ngo\u1ea1i l\u1ec7. H\u00f4m \u1ea5y, t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng kinh ng\u1ea1c tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u00e3 73 tu\u1ed5i m\u00e0 nhanh nh\u1eb9n, kh\u1ecfe m\u1ea1nh, gi\u1ea3n d\u1ecb v\u00e0 c\u1ef1c k\u1ef3 minh m\u1eabn.<br \/>\nNh\u1eefng bu\u1ed5i h\u1ecdc sau \u0111\u00f3 di\u1ec5n ra v\u00e0o c\u00e1c bu\u1ed5i chi\u1ec1u mu\u1ed9n. M\u1ed7i tu\u1ea7n m\u1ed9t l\u1ea7n, c\u1ee9 sau gi\u1edd h\u1ecdc \u1edf tr\u01b0\u1eddng M\u1ef9 Thu\u1eadt t\u00f4i l\u1ea1i l\u1eefng th\u1eefng \u0111\u1ea1p xe \u0111\u1ebfn ph\u1ed1 T\u0103ng B\u1ea1t H\u1ed5. Bu\u1ed5i h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean, ch\u00fang t\u00f4i tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 10 h\u1ecdc tr\u00f2, ng\u1ed3i v\u00f2ng tr\u00f2n quanh chi\u1ebfc b\u00e0n l\u1edbn, c\u00f9ng ch\u00e9p l\u1ea1i chi\u1ebfc b\u1ea3ng \u0111en \u0111\u1ea7y ch\u1eef vi\u1ebft li ti v\u00e0 c\u1ea9n th\u1eadn, b\u1eb1ng ph\u1ea5n tr\u1eafng. Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u00e1o tr\u00ecnh, kh\u00f4ng bao gi\u1edd theo gi\u00e1o tr\u00ecnh. Bu\u1ed5i h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng h\u1ecdc n\u00f3i \u201cCh\u00e0o anh, ch\u00e0o ch\u1ecb\u201d, \u201cAnh c\u00f3 kh\u1ecfe kh\u00f4ng? Anh t\u1eeb \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn? T\u00ean anh l\u00e0 g\u00ec?\u201d. M\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u1ed9ng t\u1eeb L\u00c0, c\u00f9ng nhi\u1ec1u ng\u1eef c\u1ea3nh c\u1ee7a n\u00f3, \u0111\u1ec3 L\u00c0 tr\u1edf n\u00ean KH\u00d4NG L\u00c0, v\u00e0 d\u0129 nhi\u00ean v\u1edbi kh\u00f4ng \u00edt ng\u1ee1 ng\u00e0ng.<br \/>\nV\u1eady l\u00e0, sau bu\u1ed5i h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean, kh\u00e1m ph\u00e1 quan tr\u1ecdng v\u1edbi t\u00f4i l\u1ea1i ch\u00ednh l\u00e0 ti\u1ebfng Vi\u1ec7t. B\u1edfi v\u00ec \u1edf tr\u01b0\u1eddng ph\u1ed5 th\u00f4ng ch\u01b0a m\u1ed9t l\u1ea7n c\u00e1c gi\u00e1o vi\u00ean ng\u1eef ph\u00e1p d\u1ea1y t\u00f4i r\u1eb1ng L\u00c0 v\u00e0 C\u00d3 l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng t\u1eeb, nh\u01b0 bi\u1ebft bao nh\u1eefng \u0103n, ng\u1ee7, n\u00f3i n\u0103ng, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111i l\u1ea1i kh\u00e1c. C\u0169ng trong bu\u1ed5i h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1ea5y ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 ph\u1ea3i gh\u00e9p l\u1ea1i nh\u1eefng t\u1eeb v\u1ef1ng t\u00ecm th\u1ea5y tr\u00ean b\u1ea3ng \u0111en, \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch v\u00ec sao ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam l\u1ea1i xanh xao nh\u01b0 th\u1ebf, b\u00e9 nh\u1ecf nh\u01b0 th\u1ebf.<br \/>\nNh\u1eefng bu\u1ed5i h\u1ecdc sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec1u ti\u1ebfp di\u1ec5n, v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc tr\u00f2 kh\u00f4ng \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0ng t\u00f4i c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u quen th\u00e2n v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 \u1edf trong l\u1edbp. H\u1ecd l\u00e0m \u0111\u1ee7 ng\u00e0nh ngh\u1ec1, thu\u1ed9c m\u1ecdi l\u1ee9a tu\u1ed5i. H\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng h\u1ecdc tr\u00f2 trung th\u00e0nh v\u00e0 ch\u0103m ch\u1ec9 nh\u1ea5t. H\u1ecd \u0111\u1ebfn r\u1ed3i \u0111i, r\u1ed3i quay l\u1ea1i. C\u00e1c l\u1edbp h\u1ecdc c\u0169ng v\u1eady, khi th\u00ec chi\u1ec1u ch\u1ee7 nh\u1eadt khi th\u00ec c\u00e1c th\u1ee9 n\u0103m ho\u1eb7c c\u00e1c th\u1ee9 ba. N\u0103m th\u00e1ng tr\u00f4i \u0111i, c\u00f3 l\u1ebd \u00f4ng Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1ea5y ch\u00fang t\u00f4i l\u1edbn l\u00ean, gi\u00e0 \u0111i, tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh h\u01a1n. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u k\u1ef3 l\u1ea1 h\u01a1n c\u1ea3, l\u00e0 \u00f4ng kh\u00f4ng h\u1ec1 thay \u0111\u1ed5i. C\u1ee9 chi\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u00f4ng l\u1ea1i ra s\u00e2n v\u1eadn \u0111\u1ed9ng ch\u01a1i tennis, tr\u01b0\u1edbc khi tr\u1edf l\u1ea1i c\u00f4ng vi\u1ec7c. Khi ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1ebfn l\u1edbp bao gi\u1edd tr\u00ean b\u1ea3ng \u0111en \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft s\u1eb5n r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn nh\u1eefng t\u1eeb v\u1ef1ng c\u00f9ng m\u1eabu c\u00e2u m\u1edbi. Bao gi\u1edd \u00f4ng c\u0169ng v\u00e0o l\u1edbp \u0111\u00fang gi\u1edd v\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean con m\u00e8o l\u00f4ng x\u00e1m, nhi\u1ec1u tu\u1ed5i v\u00e0 \u00edt l\u1eddi, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u1eb1m g\u1ecdn trong l\u00f2ng \u00f4ng, c\u0169ng r\u1ea5t \u0111\u00fang gi\u1edd.<br \/>\n\u0110\u00e1m h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 chia th\u00e0nh hai nh\u00f3m. M\u1ed9t l\u00e0 d\u00e2n ti\u1ebfng Ph\u00e1p chuy\u00ean nghi\u1ec7p, \u0111\u00e3 ho\u1eb7c \u0111ang theo h\u1ecdc c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng ngo\u1ea1i ng\u1eef, ho\u1eb7c \u0111ang \u0111i l\u00e0m cho c\u00e1c b\u00e1o ti\u1ebfng Ph\u00e1p, ho\u1eb7c cho s\u1ee9 qu\u00e1n Ph\u00e1p \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i. C\u00f2n m\u1ed9t n\u1eefa, l\u00e0 l\u0169 nghi\u1ec7p d\u01b0 ch\u00fang t\u00f4i. Tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 nh\u01b0 v\u1eady r\u1ea5t ch\u00eanh l\u1ec7ch, nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 thu v\u1ec1 cho m\u00ecnh nh\u1eefng g\u00ec c\u1ea7n thi\u1ebft v\u00e0 ph\u00f9 h\u1ee3p. Ch\u00fang t\u00f4i h\u1ecdc ti\u1ebfng Ph\u00e1p, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u00ecnh ti\u1ebfng Ph\u00e1p. M\u1ed7i khi h\u1ecdc th\u00eam m\u1ed9t t\u1eeb v\u1ef1ng ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng l\u00e0m quen v\u1edbi ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a n\u00f3, v\u1edbi ti\u1ebfng La-tinh, v\u00e0 c\u00e1c h\u1ecd h\u00e0ng c\u1ee7a n\u00f3 trong ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p, r\u1ed3i ti\u1ebfng \u00dd. M\u1ed7i bu\u1ed5i h\u1ecdc ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe gi\u1ea3ng xung quanh nh\u1eefng ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 kh\u00e1c nhau, v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed, v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a, v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt. Nhi\u1ec1u ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9o d\u00e0i h\u00e0ng tu\u1ea7n l\u1ec5. \u00d4ng gi\u1ea3ng cho ch\u00fang t\u00f4i v\u1ec1 n\u1ec1n v\u0103n minh \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i, v\u1ec1 nh\u1eefng cu\u1ed9c \u0111\u1ea1i chi\u1ebfn, v\u1ec1 qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng minh, v\u1ec1 s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a L\u2019ONU\u2026 \u00d4ng c\u0169ng \u0111\u01b0a ch\u00fang t\u00f4i tr\u1edf l\u1ea1i th\u1ef1c tr\u1ea1ng Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng chuy\u1ec7n tr\u00f2 v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed, v\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i, v\u1ec1 con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a h\u1ecd, v\u1ec1 nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n th\u1eddi s\u1ef1 bu\u1ed3n t\u1ebb ch\u1ee9 kh\u00f4ng nhi\u1ec1u h\u1ed5 l\u1ed1n nh\u01b0 b\u00e2y gi\u1edd. T\u1ea5t c\u1ea3 h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 l\u1ebd s\u1ebd kh\u00f4ng qu\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng b\u00e0i gi\u1ea3ng v\u1ec1 cu\u1ed9c C\u00e1ch m\u1ea1ng Ph\u00e1p, v\u1ec1 l\u1eddi tuy\u00ean th\u1ec7 quy\u1ec1n con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 quy\u1ec1n c\u00f4ng d\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 \u1edf b\u00ean Ph\u00e1p t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 18. Nh\u1eefng t\u1eeb v\u1ef1ng \u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 th\u00ec th\u00e0o v\u1edbi nhau n\u01a1i v\u1eafng ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng ki\u1ebfn th\u1ee9c \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c ch\u00ednh th\u1ed1ng l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd.<br \/>\nSau nh\u1eefng bu\u1ed5i h\u1ecdc nh\u01b0 v\u1eady, nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0 vi\u1ebft l\u1ea1i nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 thu nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean l\u1edbp, \u0111\u1ec3 \u1edf bu\u1ed5i h\u1ecdc ti\u1ebfp theo \u00f4ng s\u1ebd \u0111\u1ecdc v\u00e0 s\u1eeda l\u1ed7i ch\u00ednh t\u1ea3, v\u00e0 d\u0129 nhi\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u1ed7i ch\u00ednh t\u1ea3.<br \/>\nCON NG\u01af\u1edcI V\u00c0 HAI V\u00d4 C\u1ef0C<br \/>\nNh\u1eefng n\u0103m cu\u1ed1i \u0111\u1ea1i h\u1ecdc M\u1ef9 Thu\u1eadt t\u00f4i v\u00e0 nhi\u1ec1u b\u1ea1n b\u00e8 kh\u00f4ng \u00edt l\u1ea7n loay hoay trong nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi v\u00f4 ngh\u0129a m\u00e0 l\u1ea1i \u00fd ngh\u0129a. Ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec? L\u00e0m ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec? Cu\u1ed9c s\u1ed1ng kh\u1ed1n kh\u00f3 khi\u1ebfn nh\u1eefng h\u1ecda s\u0129 t\u01b0\u01a1ng lai ho\u00e0i nghi ngay c\u1ea3 b\u1ea3n th\u00e2n, c\u00f9ng con \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 h\u1ecd s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<br \/>\nT\u00f4i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn l\u1edbp ti\u1ebfng Ph\u00e1p. M\u1ed7i tu\u1ea7n l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n, khi bu\u1ed5i chi\u1ec1u chu\u1ea9n b\u1ecb k\u1ebft th\u00fac, t\u00f4i l\u1ea1i \u0111\u1ea1p xe ch\u1ea7m ch\u1eadm qua nhi\u1ec1u ph\u1ed1 v\u1eafng. R\u1ed3i men theo h\u1ed3 Ha-le, r\u1ed3i l\u1ea1i v\u00e0o nhi\u1ec1u ph\u1ed1 v\u1eafng. Trong \u0111\u1ea7u v\u01b0\u01a1ng v\u1ea5n nh\u1eefng c\u00e2u ti\u1ebfng Ph\u00e1p ch\u01b0a thu\u1ed9c. T\u00f4i \u0111i h\u1ecdc ngo\u1ea1i ng\u1eef.<br \/>\nKhi tan l\u1edbp h\u1ecdc, th\u00e0nh ph\u1ed1 \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u00e8n n\u1ebfu nh\u01b0 kh\u00f4ng b\u1ecb c\u1eaft \u0111i\u1ec7n. T\u00f4i l\u1ea1i \u0111\u1ea1p xe men theo b\u00f3ng t\u1ed1i c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i. T\u00f4i quay v\u1ec1 nh\u1eefng ph\u1ed1 v\u1eafng. Trong \u0111\u1ea7u l\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng v\u1ea5n m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1eeb v\u1ef1ng m\u1edbi ch\u01b0a quen. T\u00f4i v\u1ec1 nh\u00e0. Tu\u1ea7n l\u1ec5 n\u00e0o c\u0169ng m\u1ed9t l\u1ea7n v\u1edbi m\u1ed9t m\u1edb ti\u1ebfng Ph\u00e1p. Nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p v\u1eabn xa v\u1eddi, ch\u01b0a bao gi\u1edd t\u00f4i ngh\u0129 t\u1edbi.<br \/>\nC\u0169ng ch\u00ednh trong th\u1eddi gian \u1ea5y, \u00f4ng Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 g\u1ea7n 80 tu\u1ed5i, \u00f4ng \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb l\u1edbp h\u1ecdc l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1ec1 Blaise Pascal, m\u1ed9t t\u00e1c gi\u1ea3 Ph\u00e1p c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 17. \u00d4ng l\u00e0 nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc, v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc, nh\u00e0 ph\u00e1t minh, \u00f4ng c\u0169ng l\u00e0 tri\u1ebft gia, c\u00f2n r\u1ea5t xa l\u1ea1 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam. Ch\u00fang t\u00f4i b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng ti\u1ec3u s\u1eed c\u1ee7a \u00f4ng, c\u00f9ng m\u1ed9t tai n\u1ea1n k\u1ef3 l\u1ea1 tr\u00ean c\u1ea7u Neuilly \u0111\u00e3 khi\u1ebfn \u00f4ng c\u1ed1ng hi\u1ebfn to\u00e0n b\u1ed9 nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c cu\u1ed1i cho tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o. Nh\u1eefng gi\u1edd h\u1ecdc \u0111\u1eb7c bi\u1ebft \u1ea5y th\u1ef1c s\u1ef1 cu\u1ed1n h\u00fat, nh\u1ea5t l\u00e0 khi \u00f4ng Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecdc v\u00e0 gi\u1ea3i th\u00edch cho c\u1ea3 l\u1edbp nghe nhi\u1ec1u tr\u00edch \u0111o\u1ea1n t\u1eeb cu\u1ed1n \u201cPens\u00e9es\u201d. T\u00f4i r\u1ea5t mu\u1ed1n ghi l\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 \u1edf \u0111\u00e2y, b\u1edfi v\u00ec nh\u1eefng n\u0103m sau \u0111\u00f3 t\u00f4i c\u00f2n s\u1eed d\u1ee5ng l\u1ea1i ch\u00fang \u0111\u1ec3 l\u00fd gi\u1ea3i nhi\u1ec1u s\u1ef1 vi\u1ec7c quanh m\u00ecnh.<br \/>\n\u0110\u1ea5y l\u00e0 khi Pascal vi\u1ebft r\u1eb1ng con ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i lau s\u1eady y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i nh\u1ea5t trong thi\u00ean nhi\u00ean, nh\u01b0ng lo\u00e0i lau s\u1eady \u1ea5y bi\u1ebft suy ngh\u0129. V\u00e0 r\u1ed3i, c\u00e1i v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c s\u1ef1 v\u0129 \u0111\u1ea1i \u1edf ch\u1ed7 anh ta t\u1ef1 bi\u1ebft m\u00ecnh kh\u1ed1n c\u00f9ng. Tr\u00e1i l\u1ea1i, c\u00e2y c\u1ecf kh\u00f4ng t\u1ef1 bi\u1ebft n\u00f3 th\u1ebf n\u00e0o s\u1ebd ph\u1ea3i v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u1ed1n c\u00f9ng.<br \/>\n\u1ede m\u1ed9t ch\u1ed7 kh\u00e1c, Pascal c\u0169ng vi\u1ebft r\u1eb1ng con ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, th\u1ef1c s\u1ef1 b\u00e9 nh\u1ecf, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn m\u1ea5t trong v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c n\u01a1i anh s\u1ed1ng. V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u0169ng v\u00f4 c\u00f9ng b\u00e9 nh\u1ecf tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t c\u0169ng v\u1eady, m\u1ed9t d\u1ea5u ch\u1ea5m khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng trong v\u0169 tr\u1ee5. \u0110\u1ea5y l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn th\u1ea5y. Nh\u01b0ng khi \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i m\u1ecdi kh\u1ea3 n\u0103ng th\u1ecb gi\u00e1c, v\u0169 tr\u1ee5 v\u1eabn c\u00f2n ti\u1ebfp t\u1ee5c m\u1edf r\u1ed9ng, b\u1edfi tr\u00ed t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng. Ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 t\u00e2m \u0111i\u1ec3m, m\u00e0 ch\u1eb3ng c\u00f3 n\u1ed5i \u1edf \u0111\u00e2u m\u1ed9t chu vi c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5. Con ng\u01b0\u1eddi v\u00ec v\u1eady nh\u1ecf b\u00e9 l\u1eafm, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ch\u1eb3ng l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec c\u1ea3, trong v\u00f4 t\u1eadn.<br \/>\nNh\u01b0ng con ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u0169ng v\u00f4 c\u00f9ng kh\u1ed5ng l\u1ed3, b\u1edfi v\u00ec trong m\u1ed7i th\u00e2n th\u1ec3 c\u00f3 mu\u00f4n v\u00e0n nh\u1eefng b\u1ed9 ph\u1eadn t\u00ed x\u00edu, trong m\u1ed7i b\u1ed9 ph\u1eadn c\u00f3 nh\u1eefng m\u1ea1ch m\u00e1u, trong m\u1ea1ch m\u00e1u c\u00f3 m\u00e1u, trong m\u00e1u c\u00f3 nh\u1eefng gi\u1ecdt m\u00e1u, trong gi\u1ecdt m\u00e1u c\u00f3 h\u01a1i n\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f2n ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n chia th\u00e0nh nh\u1eefng ph\u1ea7n nh\u1ecf n\u1eefa, r\u1ed3i v\u00f4 c\u00f9ng nh\u1ecf, \u0111\u1ebfn khi tr\u00ed t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng m\u1ec7t nho\u00e0i, \u0111\u1ebfn v\u00f4 t\u1eadn. Con ng\u01b0\u1eddi v\u00ec v\u1eady c\u0169ng l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3, \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi c\u00e1i kh\u00f4ng l\u00e0 g\u00ec c\u1ea3.<br \/>\nV\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi do \u0111\u00f3 ph\u1ea3i n\u1eb1m gi\u1eefa hai v\u00f4 c\u1ef1c, gi\u1eefa c\u00e1i v\u00f4 c\u00f9ng l\u1edbn v\u00e0 c\u00e1i v\u00f4 c\u00f9ng nh\u1ecf, gi\u1eefa Kh\u00f4ng v\u00e0 C\u00f3. Con ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 trung t\u00e2m c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5.<br \/>\nT\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Pascal nh\u01b0 v\u1eady g\u1eb7p l\u1ea1i n\u1ec1n v\u0103n minh Hy-l\u1ea1p, v\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a nh\u00e2n v\u0103n c\u1ee7a th\u1eddi k\u1ef3 ph\u1ee5c h\u01b0ng \u1edf ch\u00e2u \u00c2u. Con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 cao, th\u00f4ng qua nh\u1eefng v\u1ebb \u0111\u1eb9p ho\u00e0n to\u00e0n th\u1ecb gi\u00e1c, c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3, c\u1ee7a khu\u00f4n m\u1eb7t. Quan ni\u1ec7m n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n xa l\u1ea1 v\u1edbi ch\u00fang t\u00f4i, nh\u1eefng h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ebfn t\u1eeb m\u1ed9t n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd ch\u00fang t\u00f4i ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb b\u1edfi tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a kh\u00f4ng v\u1ec1 nh\u00e2n v\u0103n, m\u00e0 v\u1ec1 con ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i \u0111ang s\u1ed1ng. Con ng\u01b0\u1eddi trong x\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u1ee9ng sau nh\u1eefng ng\u00f4n t\u1eeb nh\u01b0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, b\u1ed5n ph\u1eadn, s\u1ef1 trung th\u00e0nh\u2026 Con ng\u01b0\u1eddi \u1edf Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 nh\u1ecf b\u00e9 s\u1ebd ph\u1ea3i m\u00e3i m\u00e3i nh\u1ecf b\u00e9, \u0111\u00e3 v\u0129 \u0111\u1ea1i s\u1ebd mu\u00f4n \u0111\u1eddi v\u0129 \u0111\u1ea1i. T\u00f4i ch\u01b0a bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc tr\u00ean gh\u1ebf tr\u01b0\u1eddng ph\u1ed5 th\u00f4ng, r\u1eb1ng con ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba nh\u1ecf b\u00e9 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c s\u1eb5ng s\u00e0ng bi\u1ebfn m\u1ea5t, v\u1eeba v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh v\u1edbi v\u0169 tr\u1ee5. R\u1eb1ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u0169ng v\u1eeba \u00fd ngh\u0129a, v\u1eeba h\u01b0 kh\u00f4ng.<br \/>\nNh\u1eefng b\u00e0i ti\u1ebfng Ph\u00e1p \u1edf l\u1edbp Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng v\u00f4 t\u00ecnh m\u00e0 ti\u1ebfp n\u1ed1i m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1ebft s\u1ee9c t\u00ecnh c\u1edd v\u00e0o nh\u1eefng b\u0103n kho\u0103n c\u1ee7a l\u0169 ngh\u1ec7 s\u0129 nhi\u1ec1u l\u00fd s\u1ef1 c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng M\u1ef9 Thu\u1eadt. V\u1eady \u0111\u1ea5y, ch\u00fang t\u00f4i ch\u1eb3ng l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec c\u1ea3, nh\u01b0ng ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3.<br \/>\nL\u1edaP GI\u1ea2NG V\u0102N<br \/>\nR\u1ea5t l\u00e2u sau n\u00e0y t\u00f4i hi\u1ec3u th\u00eam m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u, r\u1eb1ng Pascal l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n quan tr\u1ecdng trong ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh gi\u1ea3ng d\u1ea1y cho h\u1ecdc sinh tr\u01b0\u1eddng ph\u1ed5 th\u00f4ng Ph\u00e1p. Nh\u1eefng b\u00e0i gi\u1ea3ng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i v\u1ec1 tu\u1ed5i tr\u1ebb c\u1ee7a \u00f4ng. Nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng nh\u00e2n v\u0103n m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 cho ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eafc l\u1ea1i v\u1edbi \u00f4ng ph\u1ea7n n\u00e0o c\u1ea3 m\u1ed9t qu\u00e1 kh\u1ee9 nh\u00e2n v\u0103n m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 s\u1ed1ng, m\u00e0 v\u00ec n\u00f3 \u00f4ng \u0111\u00e3 m\u1ea5t \u0111i t\u1ea5t c\u1ea3: ch\u1ee9c v\u1ee5, s\u1ef1 s\u00f9ng \u00e1i c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n, vi\u1ec7c l\u00e0m. \u0110\u1ec3 v\u1ec1 d\u1ea1y ti\u1ebfng Ph\u00e1p t\u1ea1i gia.<br \/>\nV\u00e0o gi\u1edd cu\u1ed1i c\u1ee7a chuy\u00ean \u0111\u1ec1 Pascal, \u00f4ng gi\u1eef ch\u00fang t\u00f4i l\u1ea1i v\u00e0 b\u1ea3o: \u201cB\u00e1c s\u1ebd m\u1edf th\u00eam m\u1ed9t l\u1edbp gi\u1ea3ng v\u0103n, ch\u1ec9 d\u00e0nh cho v\u0103n h\u1ecdc\u201d. T\u1eeb l\u00e2u r\u1ed3i \u00f4ng kh\u00f4ng t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u00eam m\u1ed9t l\u1edbp n\u00e0o c\u1ea3 cho h\u1ecdc sinh m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u, c\u00f3 l\u1ebd \u00f4ng c\u1ea3m th\u1ea5y tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u00e0 th\u1eddi gian kh\u00f4ng cho ph\u00e9p n\u1eefa.<br \/>\nV\u1eady l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang t\u00f4i chuy\u1ec3n sang l\u1edbp gi\u1ea3ng v\u0103n. L\u1edbp h\u1ecdc v\u1eabn tr\u1ed9n l\u1eabn hai nh\u00f3m h\u1ecdc tr\u00f2: nh\u1eefng d\u00e2n ti\u1ebfng Ph\u00e1p chuy\u00ean nghi\u1ec7p v\u00e0 l\u0169 nghi\u1ec7p d\u01b0 vi\u1ebft gi\u1ecfi h\u01a1n n\u00f3i. V\u1eabn m\u1ed9t tu\u1ea7n m\u1ed9t bu\u1ed5i.<br \/>\nTo\u00e0n b\u1ed9 n\u0103m h\u1ecdc cu\u1ed1i c\u1ee7a t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp trung xung quanh v\u0103n h\u1ecdc Ph\u00e1p th\u1eddi Trung c\u1ed5. D\u0129 nhi\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc, b\u1edfi v\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf qua nh\u1eefng b\u1ed1i c\u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng tham kh\u1ea3o s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u1ee7a ti\u1ebfng Ph\u00e1p, v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0o \u0111\u1ea5y khi b\u00ecnh gi\u1ea3ng v\u0103n h\u1ecdc.<br \/>\nV\u1eady l\u00e0 l\u1edbp ti\u1ebfng Ph\u00e1p tr\u1edf th\u00e0nh l\u1edbp gi\u1ea3ng v\u0103n. T\u00f4i c\u00f2n nh\u1edb nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc v\u1edbi \u201cChanson de Roland\u201d, \u201cRoman de la Rose\u201d, \u201cRoman de Renard\u201d, c\u00f9ng nh\u1eefng \u201cTristan et Iseult\u201d v\u00e0 nh\u1eefng ng\u1ee5 ng\u00f4n. Th\u1eddi gian \u1ea5y t\u00f4i \u0111\u00e3 t\u1ed1t nghi\u1ec7p m\u1ef9 thu\u1eadt v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111i l\u00e0m. C\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng l\u1ea7n t\u00f4i ph\u1ea3i xa H\u00e0 N\u1ed9i, hai th\u00e1ng sau quay l\u1ea1i l\u1edbp gi\u1ea3ng v\u0103n, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u00ec th\u00e0o v\u1edbi t\u00f4i: \u201cV\u1eabn La housse partie\u201d m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc khi t\u00f4i v\u1eafng m\u1eb7t. \u0110\u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t ng\u1ee5 ng\u00f4n r\u1ea5t ng\u1eafn, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t trang gi\u1ea5y, nh\u01b0ng nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n xung quanh n\u00f3 l\u1ea1i k\u00e9o d\u00e0i h\u00e0ng th\u00e1ng. \u0110\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n h\u00e0i h\u01b0\u1edbc m\u00e0 x\u00fac \u0111\u1ed9ng, v\u00e0 d\u0129 nhi\u00ean k\u1ebft th\u00fac b\u1eb1ng m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, \u0111\u00fang nh\u01b0 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd.<br \/>\nNh\u1eefng b\u00ecnh gi\u1ea3ng v\u0103n h\u1ecdc trong l\u1edbp ti\u1ebfng Ph\u00e1p c\u0169ng d\u0129 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 chia s\u1ebb g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi m\u00f4n tr\u00edch gi\u1ea3ng v\u0103n h\u1ecdc m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 \u1edf tr\u01b0\u1eddng ph\u1ed5 th\u00f4ng. M\u00e0 theo t\u00f4i, kho\u1ea3ng c\u00e1ch l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00fang l\u00e0 hai ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p b\u00ecnh gi\u1ea3ng. M\u1ed9t l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00ean c\u00e1ch th\u1ee9c di\u1ec5n \u0111\u1ea1t c\u1ee7a ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu nh\u1eefng t\u00ecnh hu\u1ed1ng \u0111\u1eb7t ra trong c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1edbi ho\u00e0n c\u1ea3nh x\u00e3 h\u1ed9i c\u00f9ng l\u1ecbch s\u1eed. M\u1ed9t \u0111\u01b0a v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0o b\u00ean d\u01b0\u1edbi nh\u1eefng ti\u00eau chu\u1ea9n v\u00e0 \u00fd t\u01b0\u1edfng cao \u0111\u1eb9p, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean kh\u00f4ng li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn v\u0103n h\u1ecdc.<br \/>\nL\u1edbp gi\u1ea3ng v\u0103n, v\u00ec v\u1eady c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i v\u1edbi tu\u1ed5i tr\u1ebb v\u00e0 k\u00fd \u1ee9c c\u1ee7a \u00f4ng. Nh\u01b0ng tr\u00ean h\u1ebft, \u0111\u1ec3 \u00f4ng k\u1ec3 v\u1edbi ch\u00fang t\u00f4i r\u1eb1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ed1i x\u1eed ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c, c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc v\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc, c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi v\u1edbi v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 c\u1ea3 v\u1edbi l\u1ecbch s\u1eed n\u1eefa.<br \/>\nN\u01af\u1edaC PH\u00c1P<br \/>\nN\u0103m \u1ea5y l\u00e0 1989. T\u00f4i nh\u1eadn h\u1ecdc b\u1ed5ng du h\u1ecdc \u1edf Ph\u00e1p. N\u1ebfu nh\u01b0 t\u00f4i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng v\u1ea5n v\u1edbi ti\u1ebfng Ph\u00e1p, trong 7 n\u0103m d\u00e0i, th\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u00f4i ngh\u0129 t\u1edbi n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p. Nh\u01b0ng ch\u1ec9 v\u1eady th\u00f4i b\u1edfi v\u00ec t\u00f4i v\u1eabn cho r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec5n t\u01b0\u1edfng. Ngay c\u1ea3 khi t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u1ea7m h\u1ed9 chi\u1ebfu v\u00e0 v\u00e9 m\u00e1y bay trong tay.<br \/>\n\u00d4ng Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng c\u0169ng t\u1ea1m th\u1eddi ngh\u1ec9 d\u1ea1y, b\u1edfi v\u00ec \u00f4ng chu\u1ea9n b\u1ecb m\u1ed9t chuy\u1ebfn \u0111i mang t\u00ednh ch\u1ea5t gia \u0111\u00ecnh, cho n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p, sau h\u01a1n n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7 xa c\u00e1ch.<br \/>\n\u00d4ng b\u1ea3o t\u00f4i: \u201cCh\u00e1u cho b\u00e1c ng\u00e0y bay, \u0111\u1ec3 b\u00e1c \u0111\u1eb7t v\u00e9 \u0111i c\u00f9ng ch\u00e1u. B\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3 ai \u0111\u00f3n \u1edf s\u00e2n bay c\u1ea3\u201d. Nh\u1eefng ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u1eadt b\u1eadn r\u1ed9n. T\u00f4i h\u1eb9n \u00f4ng \u1edf s\u00e2n bay N\u1ed9i B\u00e0i.<br \/>\n\u0110\u1ebfn ng\u00e0y kh\u1edfi h\u00e0nh, chuy\u1ebfn \u0111i c\u1ee7a t\u00f4i b\u1ecb d\u1eebng l\u1ea1i, v\u00e0i gi\u1edd tr\u01b0\u1edbc khi ra s\u00e2n bay, b\u1edfi m\u1ed9t c\u00fa \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i t\u1eeb \u0111\u00e2u \u0111\u1ea5y v\u1ec1 ban gi\u00e1m hi\u1ec7u tr\u01b0\u1eddng m\u1ef9 thu\u1eadt n\u01a1i t\u00f4i l\u00e0m vi\u1ec7c. \u0110\u00fang nh\u01b0 linh c\u1ea3m c\u1ee7a t\u00f4i v\u1ec1 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p vi\u1ec5n t\u01b0\u1edfng. Gi\u1ed1ng h\u1ec7t. Nh\u01b0ng t\u00e1c h\u1ea1i kinh kh\u1ee7ng c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f2n kinh kh\u1ee7ng g\u1ea5p b\u1ed9i l\u1ea7n cu\u1ed9c du h\u1ecdc th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a t\u00f4i \u1edf m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f4ng \u00c2u, s\u00e1u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, khi t\u00f4i c\u0169ng \u0111\u00e3 m\u1ed9t l\u1ea7n nh\u1eadn h\u1ecdc b\u1ed5ng, sau khi \u0111\u00e3 h\u1ecdc xong n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t \u1edf tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc m\u1ef9 thu\u1eadt.<br \/>\nR\u1ea5t nhi\u1ec1u phi\u1ec1n ph\u1ee9c sau \u0111\u00f3 x\u1ea3y \u0111\u1ebfn v\u1edbi t\u00f4i, c\u00f9ng nh\u1eefng ch\u1ea1y v\u1ea1y, nh\u1eefng cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n n\u01a1i c\u00e1c c\u01a1 quan nhi\u1ec1u th\u1ea9m quy\u1ec1n, nh\u1eefng hy v\u1ecdng v\u00e0 th\u1ea5t v\u1ecdng. Hai th\u00e1ng sau, t\u00f4i nh\u1eadn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p du h\u1ecdc l\u1ea7n th\u1ee9 hai.<br \/>\nNh\u01b0ng \u0111\u1ec3 t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p t\u00f4i c\u00f2n ph\u1ea3i l\u00e0m m\u1ed9t v\u00f2ng r\u1ed9ng l\u1edbn quanh \u0110\u00f4ng \u00c2u b\u1edfi v\u00ec ph\u00f2ng v\u00e9 h\u00e3ng h\u00e0ng kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng trong v\u00f2ng 12 th\u00e1ng t\u1edbi m\u1ecdi chuy\u1ebfn bay \u0111\u1ebfn v\u00f9ng t\u01b0 b\u1ea3n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7. V\u1eady l\u00e0 sau 10 ng\u00e0y lang thang kh\u00f4ng kh\u00e1ch s\u1ea1n tr\u00ean nh\u1eefng s\u00e2n bay bu\u1ed3n ng\u1ee7 v\u00e0 xa l\u1ea1, cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u00f4i c\u0169ng \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p.<br \/>\n\u00d4ng Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng l\u00fac \u1ea5y v\u1eabn c\u00f2n \u1edf Paris. \u00d4ng k\u1ec3 v\u1edbi t\u00f4i r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u00ecm t\u00f4i \u1edf s\u00e2n bay N\u1ed9i B\u00e0i. \u00d4ng \u0111\u00e3 t\u00ecm t\u00f4i trong m\u00e1y bay. Ch\u1ec9 l\u00fac m\u00e1y bay c\u1ea5t c\u00e1nh \u00f4ng m\u1edbi hi\u1ec3u r\u1eb1ng m\u1ed9t chuy\u1ec7n kh\u00f4ng hay \u0111\u00e3 x\u1ea3y \u0111\u1ebfn v\u1edbi t\u00f4i. \u00d4ng c\u0169ng k\u1ec3 r\u1eb1ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ch\u1edd t\u00f4i \u1edf s\u00e2n bay Roissy, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u00f4i, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 nh\u1eadn ra \u00f4ng m\u1ed9t m\u00ecnh v\u1edbi \u0111\u1ed1ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u1ea5y c\u1ee7a t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a \u00f4ng v\u1ec1 Paris.<br \/>\nN\u0103m n\u0103m sau, t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p t\u00f4i quay tr\u1edf l\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam. T\u00f4i c\u00f3 \u0111\u1ebfn th\u0103m \u00f4ng Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng. \u00d4ng \u0111\u00e3 th\u1ef1c s\u1ef1 ngh\u1ec9 d\u1ea1y. \u00d4ng ti\u1ebfp t\u00f4i, v\u1eabn nh\u01b0 bu\u1ed5i s\u00e1ng n\u00e0o c\u1ee7a 12 n\u0103m v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, khi t\u00f4i \u0111\u1ebfn g\u1eb7p \u00f4ng l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean, trong c\u0103n ph\u00f2ng kh\u00e1ch n\u00e0y n\u01a1i \u00edt \u00e1nh s\u00e1ng tr\u1eddi. \u0110\u1ea5y l\u00e0 l\u1ea7n cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u00f4i g\u1eb7p \u00f4ng.<br \/>\nParis th\u00e1ng 1 n\u0103m 2014,<br \/>\nTr\u1ea7n Tr\u1ecdng V\u0169<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gi\u1edbi Thi\u1ec7u: \u00d4ng Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng (1909 \u2013 1997) l\u00e0 lu\u1eadt s\u01b0 n\u1ed5i ti\u1ebfng, nh\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c, nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam. N\u0103m 23 tu\u1ed5i (1932) \u00f4ng \u0111\u1ed7 li\u00ean ti\u1ebfp hai b\u1eb1ng Ti\u1ebfn s\u0129 t\u1ea1i Ph\u00e1p. N\u0103m 1954, \u00f4ng v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i, \u0111\u01b0\u1ee3c&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5876,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"post_series":[],"class_list":["post-5875","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bien-khao"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5875","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5875"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5875\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5877,"href":"https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5875\/revisions\/5877"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5876"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5875"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5875"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5875"},{"taxonomy":"post_series","embeddable":true,"href":"https:\/\/dactrung.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/post_series?post=5875"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}