Tháng tư đáng lẽ trời đã ấm sao vẫn còn mưa, vẫn còn lạnh nhỉ, bụi hoa cẩm tú cầu – hydrangea – gặp mưa tươi như con gái, lá xanh mượt mà, bông hồng nở rộ mạnh mẽ ngào ngạt hương. Ngày xưa ở Việt Nam phải ở Đà Lạt mới có hoa hồng, bây giờ miền Tây cũng có trồng hồng, nhưng hoa bé không đẹp. Sống ở California khí hậu tuyệt vời cho hoa cho lá, cho cây trái nhà nào cũng có vài bụi hoa, vài loại cây ăn trái . Có thời nhà nhà trồng trái hồng giòn – persimmon – đến độ ăn không hết, hái đem cho cũng không hết, chợ bán ngày càng rẻ – có thời nhà nhà trồng táo tầu rồi cũng ăn không hết hái đem cho cũng không hết – trồng hoa ngắm vậy mà nhiều niềm vui hơn.
Hoa cẩm tú cầu, loại hoa tròn to kết từ những bông hoa be bé, màu xanh màu hồng, hình ảnh trái cầu xa xưa các cô công chúa thả chọn chồng, ngày nay hoa tú cầu xanh trùng với bài thơ của Minh Đức Hoài Trinh –hoa xanh khi chưa nở tình xanh khi chưa lo sợ – kiếp nào có yêu nhau thì xin hẹn đến mai sau! Hoa đổi màu từ xanh sang hồng rồi từ hồng sang xanh là do những chất hóa học nào là acide, nào là base, ngày nào trong phòng thí nghiệm hóa học làm cho rượu quỳ xanh hóa đỏ, rượu quỳ đỏ hóa xanh.. Lại nhớ hồi xưa bên Việt Nam mình hoa cẩm tú cầu hiếm lắm, thường gọi theo người Pháp là hortensia, không nghe ai gọi theo người Mỹ là hydrangea.
Hoa xanh của Bảo Trân đổi sang màu hồng đỏ là vì khi mua đem về trồng, độ pH của đất nơi trồng hydrangea đã khác độ pH của đất trong chậu khi mua. Sự hiện diện của alkaline hay lime (chất vôi) trong đất mới đã làm tăng độ pH của đất và màu hồng của hoa sẽ hiện ra. Trồng hydrangea gần móng nhà hay sidewalk thường bị cảnh này hơn nữa, vì chất vôi trong vật liệu làm móng nhà và lối đi thấm vào lòng đất để rồi được rễ hydrangea hút vào nuôi hoa.
Muốn hoa đổi thành màu xanh trở lại (thường là dễ hơn đổi từ xanh sang hồng), phải hạ độ pH xuống, ít nhất phải xuống thấp tới khoảng 5.2 hay 5.5. Làm sao để đạt được điều này? Hãy dùng một trong những cách sau đây:
1) Chôn bã cà phê, bã trà, vỏ chuối, vỏ trái cây chung quanh gốc hay địa bàn của bụi hydrangea.
2) Trồng hoa trong chậu thật lớn, dùng đất có nhiều phân bón thực vật (compost), càng nhiều càng tốt.
3) Dùng phân hóa học có tỉ lệ potassium cao, nhưng tỉ lệ phosphorus thấp (25/5/30 chẳng hạn).
Cách đọc các công thức phân hóa học: con số thứ nhất là (25) nitrogen, con số thứ hai là (5) phosphorus, và con số thứ ba là (30) potassium – potassium có nhiều trong vỏ chuối (và chuối nữa, nói xía vô chuyện dinh dưỡng rồi). Muốn dễ nhớ, đọc là ni-phô-pô cho gọn. Mua con số cuối bự thiệt bự, con số giữa nhỏ tí thôi.
4) Muốn nhanh gọn hơn nữa, ra Home Depot hay Lowes mua một bịch aluminum sulfate. Mỗi tuần, pha 1 table spoon với 1 gallon nước. Tưới nước thường cho rễ cây thấm ướt nước trước, xong tưới dung dịch nước và aluminum này vào chung quanh gốc cây. Tưới nước thường trước để dung dịch aluminum khỏi làm cháy rễ cây. Làm như thế này chừng ba tháng thì hoa sẽ đổi màu sang xanh. Lưu ý: Cây phải được ít nhất 2 hay 3 tuổi.
Trong thời gian hoa đổi màu, màu tím hoa cà sẽ xuất hiện để báo cho ta biết rằng “thuốc” có ép phê và hoa đang từ từ đổi màu. Ráng đợi.
Khi nào hoa thành màu xanh thì mình sẽ hát “hoa xanh khi mới nở, tình xanh khi hơi mừng mừng”…
Muốn đổi hoa hydrangea từ xanh sang hồng đỏ thì làm một trong những cách sau đây:
1) Rắc bột lime quanh gốc cây hay địa bàn của gốc cây. Rễ của hydrangea ôi thôi là nhiều lắm, cả chùm, cả chùm, lan rộng dưới mặt đất. Trồng hydrangea tốn nước nhiều nhất, hễ được uống nước nhiều, nó tươi căng, hễ khát nước, nó cù rũ.
2) Dùng phân hóa học có công thức ni-phô-pô cao trong phosphorus. Phosphorus ngăn chận sự xuất hiện của màu xanh trong hoa hydrangea. Không cần đợi cây phải già hơn hai tuổi.
Giai đoạn thứ hai:
1 muỗng canh baking soda
1 muỗng canh horticultural oil (mua ở các tiệm bán nhu liệu làm vườn)
1 muỗng canh bột giặt
1 gallon nước
pha chung lại, lắc đều, để một hồi mọi thứ tan vào nhau. Nếu không kiếm ra những thứ khó kiếm thì pha hai thứ sau:
5 muỗng canh bột giặt
1 gallon nước
(Có thêm dầu horticulture chỉ là để cho dung dịch dễ bám vào lá, đừng trôi tuột đi. Baking soda để làm gì chị không biết, có lẽ để làm chất xúc tác giúp dầu horticulture dễ hòa vào nước. Không biết, nói đại biết đâu chừng cũng trúng. Cái chính là bột giặt, bột giặt làm cho nấm bị tước khí giới tự bảo vệ lớp da của nó, nhiêu đây tạm đủ xài rồi.)
Dùng bình xịt lớn nhỏ tùy ý, xịt vào lá, xịt trên mặt lá và dưới mặt lá. Xịt thuốc nam cho lá hồng vào buổi sáng để thuốc có đủ thì giờ khô ráo trước khi đêm xuống. Xịt chừng 10 ngày liên tục thì cây sẽ lành bệnh, tươi cười trở lại.
Giai đoạn thứ ba: Nếu anh thợ làm vườn tốt bụng xịt thuốc nam giùm cho hồng, thì hôn anh ấy một cái.
Nói gì thì nói, phòng bệnh vẫn hơn chữa bệnh. Sau đây là cách phòng bệnh:
– Mua hồng thì nên đọc chỉ dẫn và chọn loại cứng cựa, ít bị bệnh tấn công (họ có ghi là resistant to disease)
– Trồng hồng chỗ có đủ nắng (ít nhất 6 tiếng có nắng trong ngày)
– Trồng hồng cách xa nhau đủ cho gió thoảng qua được, đừng trồng chen chúc quá.
– Tưới hồng thì nên tưới chung quanh gốc hay quanh địa bàn của gốc hồng, đừng thương hoa lá mà tưới cho nó mát mẻ và có những giọt nước long lanh coi cho đẹp.
– Nếu ghiền tưới nước vào hoa lá quá thì nên tưới hoa lá hồng vào buổi sáng hay trưa, đủ giờ cho nước bốc hơi hết trước khi đêm xuống.
– Thỉnh thoảng cầm cái kéo tỉa bớt lá xấu, lá hư trên cây, gọi là hớt tóc, cho cây được thoáng luôn thể.
– Cắt lá xấu xong dọn sạch lá, đừng để rớt lại dưới gốc hồng.
– Mùa thu, lá của các cây khác bay vướng vào gốc hồng, nhờ anh thợ làm vườn dọn giùm để nấm không có môi trường ẩm ướt mà sinh sôi nảy nở khi xuân đến.
– Mùa xuân tới, thay vỏ cây vụn (mulch) cho gốc hồng. Lớp mulch mới khô ráo, tốt cho hồng hơn, mình lại đỡ mất thì giờ sau này khỏi phải xịt thuốc nam trị nấm cho hồng.
– Nếu rảnh nữa, pha thuốc nam xịt ngừa cho hồng: một nửa skim milk. một nửa nước, pha chung vào, cho vào bình xịt, xịt hai mặt lá hồng để ngừa bệnh nấm sương (powdery mildew) và bệnh đốm đen (black spot) của hồng.
Rận cây hồng, ngoài loại màu xanh, đôi khi còn thấy xuất hiện dưới màu hồng nữa. Hễ thấy phía đuôi của con nào có hai cái “ngà” chĩa ra là đúng y chang rận cây chớ còn ai đây nữa (người ta dùng kính lúp để soi những con nhỏ). Một mặt chúng dùng cái mỏ cứng của mình mà hút nhựa sống của chồi non, lá non, nụ và cuống hoa. Môt mặt khác, chúng dùng chính những cái mỏ này mà chích vào cây cái nước miếng độc của mình làm cho chồi, lá, nụ, hoa chết dần mòn. Một mặt khác nữa, chúng còn tiết ra một chất mật ngọt dính trên lá hồng, chính chất này là thức ăn của một số côn trùng khác đến ăn rồi hại cây. Rận cây nói chung sinh con đẻ cháu đông đúc trong một khoảng thời gian rất ngắn, dân số tăng lên rất nhanh. Lợi hại và ly kỳ nhất là trứng không cha và trứng có cha đều nở thành con, có loại đẻ trứng trên cây, có loại đẻ trứng xong ôm chặt mớ trứng cho tới khi trứng nở thành con mới chịu buông ra. Rận cây hồng thuộc loại rận không cha, rận cái có thể tự sinh ra (reproduce asexually) trứng, ôm chặt và cho nở một loạt rận con trong vòng 12 ngày. Rận lớn, rận nhỏ đều háu ăn nên thường xuất hiện ở những nơi giàu dưỡng chất (nitrogen) hay còn gọi là nơi đất màu mỡ. Bởi vậy, đừng bón cây quá độ (quá nhiều nitrogen, con số thứ nhất trong cái công thức của phân hóa học n-n-n) mà vô tình rủ ren, mời mọc, làm cỗ cho chúng xơi.
Một điểm lạ là rận cây rất ưa màu vàng rực rỡ. Nếu nghi có dấu hiệu của chúng, ta có thể đặt nửa xô nước trong cái xô màu vàng gần những cây hồng để dụ khị chúng đến tắm mát lây hên. Đừng ngạc nhiên nếu thấy chúng bắt đầu bơi lội trong xô.
Nếu xui mà thấy chúng đã định cư trên cây hồng rồi thì phương pháp hữu hiệu nhất là dùng vòi nước thật mạnh để xịt chúng văng xuống đất, cách một ngày xịt mạnh một lần, cho tới chừng nào không còn một mống.
Những cách khác là pha nước và xà bông rửa chén (1 gallon nước + 1 muỗng xà bông rửa chén), pha nước ngâm tỏi, hay tỏi ớt xay nhỏ (nhiều ít tùy người đối diện) rồi xịt lên cây. Nhớ xịt vào buổi sáng hay khi trời còn nắng tốt để lá hồng không còn ẩm ướt khi đêm xuống.
Một cách khác là mua những loại côn trùng thích xơi chúng, như ladybug, về thả lên cây để làm đoàn quân phòng vệ homeland security. Giá ladybug vào khoảng $6 đến $7 cho một số lượng 1,000 đến 1,500 con. Mua tại các tiệm bán cây hoặc tại các website. Nếu cần thì pm cho Huệ. Ladybug với đôi cánh đốm đen, trông đẹp và dễ thương lắm, ladybug xơi tất cả các loại sâu bọ hại cây, chúng là bạn tốt của nhà vườn. Tuy nhiên, nếu dùng ladybug thì đừng xịt nước xà bông, nước tỏi ớt vào cây vì những dung dịch này sẽ giết trứng của ladybug một cách không phân biệt.
